A child is shown using a laptop computer in this undated photo. (OSV News Photo/Peter Byrne, Reuters)

Guarding the heart and home: Raising holy families in a screen-saturated world

Sister Nancy Usselmann, OSV News

Mar 20, 2026Culture

 

Nguyên bản tiếng Anh của Nữ Tu Nancy Usselmann, đăng trên báo điện tử NW Catholic của TGP Seattle. Ngày nay có cha mẹ nào không lo lắng vì con cái quá say mê iphone và trò chơi điện tử? Bài viết sau đây có thể giúp ích cho các gia đình trong hoàn cảnh này.

 

Ngày nay các bậc cha mẹ nuôi con trong một thế giới không giống như bất cứ thế hệ nào trước đây. Những trò chơi Video, thông tin mạng, những nền tảng trực tuyến, giao tiếp AI chatbots và thông tin chớp nhoáng biến đổi đời sống hàng ngày.

 

Những khí cụ của thế giới kỹ thuật số cho ta nhiều cơ hội nổi bật để học hành, sáng tạo và vui chơi. Những thông điệp trên mạng xã hội giáo dục và tạo ra  những khán thính giả thông qua những ý tưởng, giá trị va thế giới quan. Khi được xử dụng một cách tốt đẹp chúng có thể mở mang đầu óc và tâm hồn trẻ nhỏ và làm phong phú trí tưởng tượng của chúng.

 

Cùng với những lợi ích của kỹ thuật (hiện đại), thực ra cũng có nhiều rủi ro. Nội dung độc  hại có thể ảnh hưởng tai hại đến sức khỏe tình cảm và tinh thần của một đứa trẻ. Nếu thiếu hướng dẫn, các trẻ nhỏ, dù cố ý hay không, cũng sa vào những không gian kỹ thuật số nguy hiểm trong đó phần nội dung có thể phá hoại  đức tin và cuộc sống an lạc của chúng.

 

Bởi vậy, các bậc cha mẹ được kêu gọi theo dõi việc sử dụng kỹ thuật hiện đại và giúp con cái trở thành những đối tác nghiêm khắc của thông tin. Trách nhiệm này không những là điều thực tế, nó còn có tình cách tinh thần sâu xa.

 

Hãy sử dụng kỹ thuật hiện đại: Đừng để nó sử dụng ta

Tự nó, kỹ thuật hiện đại không phải là kẻ thù.  Tài khéo léo của con người đã tạo ra những ứng dụng thông tin xã hội, trò chơi video, và trí thông minh nhân tạo. Tuy thế, cũng như bất cứ dụng cụ nào, chúng có thể dùng để tạo ra một cái gì có lợi hay có hại.

 

Đức Giáo Hoàng Leo XIV nhấn mạnh rằng kỹ thuật phải phục vụ con người chứ không phải  thay thế sự khôn ngoan và những liên hệ giữa những con người. Những cha mẹ thấm nhuần đức tin là những người hình thành và hướng dẫn con cái tới cái gì tốt đẹp, chân thật và tốt lành.

 

Bọn trẻ không thể luôn luôn phân biệt được nội dung có lợi hay có hại trên mạng bởi vì chúng thiếu sự trưởng thành để áp dụng suy tư vào những thông điệp gặp được trên mạng. Vậy mà đây là những thông điệp sẽ định hình những trí tuệ và trái tim non trẻ. Cho nên, bổn phận làm cha mẹ phải bao gồm sự hướng dẫn trong thế giới kỹ thuật số.

 

Tạo ra tính khôn ngoan về kỹ thuật số nơi con cái.

Làm một cha/mẹ có trách nhiệm, khi nói đến thông tin mạng, không chỉ có nghĩa là đặt ra những giới hạn về thời gian xem mạng, mặc dù việc này cũng cần đấy. Cha mẹ còn phải tham gia chơi và xem cùng nhau trong gia đình. Cùng có mặt, cùng tham gia xem mạng xã hội với nhau tạo ra cơ hội để đối thoại về nội dung của thông tin. Việc này giúp cho đám trẻ giải thích những gì chúng nghe và thấy qua lăng kính đức tin. Nói truyện với con cái về những trải nghiệm mạng điện tử của chúng là giúp chúng phát triển kỹ năng suy xét, một điều thiết yếu khi chúng đang lớn lên thành người lớn.

 

Cha mẹ phải nhắm vào việc phát triển lương tâm của đứa trẻ, không phải chỉ cưỡng hành những luật lệ. Khuyến khích trẻ đặt  câu hỏi về thông tin mạng, như: Câu chuyện này cho tôi cảm tưởng gì? Nó có phản ảnh điều tốt không? Nó có đem tôi đến gần Chúa hơn không?

 

Bằng cách huấn luyện con cái suy xét về mạng truyền thông bạn đã trang bị cho chúng cách bảo vệ đời sống nội tâm và lớn mạnh trong tương quan với Chúa.

 

Bảo vệ gia đình qua lời cầu nguyện

Giúp con cái tăng cường cốt lõi tinh thần của chúng là cung cấp phương thế hữu hiệu nhất để bảo vệ chúng trong thời đại kỹ thuật số. Khi gia đình cầu nguyện cùng nhau, người ta mời gọi Chúa Kito vào nhà, để cho ngài trở thành trung tâm của mọi liên hệ và sinh hoạt gia đình.

 

Cầu nguyện làm cho nội tâm của con cái được mạnh mẽ hơn và giúp chúng xây dựng lương tâm. Cầu nguyện nhắc nhở chúng là con cái yêu dấu của Chúa. Khi gia đình lần chuỗi mân côi hay đọc kinh cảm tạ trước các bữa ăn hay dâng lên cho Chúa những ý cầu nguyện về những trải nghiệm trên mạng thì ơn Chúa sẽ liên kết gia đình lại với nhau. Những giờ phút này dạy cho các em rằng Chúa đang hiện diện trong đời sống, kể cả đời sống kỹ thuật số của chúng.

 

Có lẽ yếu tố quan trọng nhất trong việc huấn luyện con cái là gương sáng của cha mẹ. Trẻ em xem những gì cha mẹ làm và bắt chước làm theo. Khi cha mẹ thường xuyên bị chia trí bởi máy móc, con cái sẽ nhập nhiễm cử chỉ đó, nhưng khi cha mẹ cầu nguyện cùng nhau và dẫn dắt gia đình cầu nguyện, con cái sẽ học được giá trị và vẻ đẹp của đức tín.

 

Biến  kỹ thuật thành con đường nên thánh

Kỹ thuật hiện đại không nhất thiết làm suy yếu đức tin. Các gia đình có thể hỗ trợ đức tin của họ bằng cách dùng kỹ thuật hiện đại có chủ đích. Các gia đình có thể xem những gì có nội dung hứng khởi và thảo luận với nhau họ thấy gì nghe gì khi nghe một đoạn Kinh Thánh được ghi âm,  học hỏi về các vị thánh, và dùng những phương tiện kỹ thuật số để làm cho đời sống thiêng liêng sâu đậm hơn.

 

Đây là một thách thức cho cha mẹ trong thời đại kỹ thuật số, nhưng bằng cách đặt ra những ranh giới, loại bỏ các màn hình khỏi các phòng ngủ, đặt ra những giờ vắng bóng kỹ thuật số và khuyến khích những sinh hoạt khác như cầu nguyện, cha mẹ có thể giúp đem lại sự cân bằng và bình an trong nhà.

 

Mục tiêu của  cha mẹ là nuôi con thành những đứa trẻ không sợ hãi công nghệ số, nhưng biết tỏ ra trưởng thành và biết hội nhập – biết dùng những dụng cụ kỹ thuật số mà không để chúng chế ngự mình. Khi gia đình cùng nhau cầu nguyện, suy tư và sống có chủ đích với thông tin mạng, nhà họ sẽ trở thành nơi thánh thiện, nơi người ta sống đức tin, những tâm hồn được hình thành và Chúa Kito trị vì ở giữa. Trong những nhà như thế, sự thánh thiện được thăng hoa.

 

Vũ Vượng dịch